Liggend, staand of te ver?

Geen wereldconflict in de 20e eeuw ging aan oorlogsfotograaf Robert Capa voorbij. Zijn credo leeft nog altijd voort in de fotojournalistieke wereld: 'Als je foto niet goed genoeg is, sta je te veraf.’ Het werd hem zelf fataal door in Indochina op een landmijn te trappen. Hij kwam iets te dichtbij.
Ik moest er deze week aan denken: D-Day. Hij vocht mee, met zijn camera als wapen. Het leverde iconische foto’s op, die de oorlog een gezicht gaven.

Capa’s uitspraak is, als reactie op de oproep voor ‘geschiktere foto’s van de NVGJ-Week’, natuurlijk een volkomen misplaatste metafoor. Maar ik permitteer me op deze manier, beroepshalve, te mengen in de discussie over het - per se - aanleveren van liggende foto’s. 
Hoezo; waarom? 
Welnu, omdat een situatie zich nu eenmaal ‘voordoet’ en zich op het juiste moment laat vastleggen door de fotograaf. Dat is diens enige opdracht. Of dat beeld nu staand, liggend of vierkant is. Als de World Press Photo toevallig staand is, zoals de winnaar van dit jaar, dan past de lay out zich maar aan.

Ik heb collega’s gezien met camera’s die door ducktape bijeen werden gehouden, maar waarmee vrijwel altijd op de juiste afstand en het goede moment werd ‘geklikt’. Het toont aan dat, ongeacht allerlei digitale snufjes die in het vak zijn geslopen, te allen tijde het rechter oog en dito wijsvinger van de fotojournalist bepalend zijn voor het resultaat. Voor hem of haar is het beeldformaat op decisive moment volkomen ondergeschikt. Grote bladen hadden daar respect voor en pasten de lay out aan. Ze stopten desnoods de persen om dat ene beeld in al zijn waardigheid te kunnen tonen.

Dus niet de wens van de fotoredacteur is bepalend, omdat het beeld moet passen in een vooraf afgebakend sjabloon. Maar durf als redactie de lay out aan te passen als ‘die ene foto’ erom vraagt. Een zeer aanzienlijk deel van alle redactionele ruimte in gedrukte media wordt gevuld met beeld, dus zo gek is dat ook weer niet.

Met vele anderen heb ik het grootste deel van mijn loopbaan massief ijzeren Hasselblad’s meegetorst (op afstand zelfs terug te zien aan mijn ietwat scheven schouders en licht gebogen rug). Het voordeel was dat het vierkante dia’s opleverde, die door de vormgever naar wens konden worden ‘gecropt’ en zowel voor een spread als een tijdschrift-cover konden worden gebruikt. En dat laatste betaalde dan weer 150% van een foto op een binnenpagina. Maar dat terzijde.

Tot zover uit de oude doos. De donkere kamers zijn al weer een tijdje geleden gesloten en de fotografische werkelijkheid is inmiddels iets anders. 
Toch maar ‘liggende’ beelden dan. Maar dan wel zo dichtbij mogelijk!

Ruud Taal, golfend fotojournalist